Tlenki azotu


 

Luftverschmutzung durch Autoabgase (© BMU, H.-G. Oed)Luftverschmutzung durch Autoabgase © BMU, H.-G. OedPod pojęciem zbiorczym „tlenki azotu” rozumie się gazowe tlenki azotu – w skrócie NOx. Azot reaguje z tlenem na różnych etapach utlenienia tworząc m.in. N2O (tlenek diazotu lub gaz rozweselający), NO (tlenek azotu) i NO2 (dwutlenek azotu). 

Tlenki azotu NO i NO2 powstają w trakcie spalania węgla, gazu i olejów. Dlatego też głównymi emitentami są elektrownie i instalacje paleniskowe oraz ruch zmotoryzowany. Emisje tlenków azotu (NOx) spowodowane ruchem drogowym mają ze względu na niską wysokość swojego źródła szczególne znaczenia dla ochrony ludzkiego zdrowia. 

Tlenek i dwutlenek azotu oddziałują w warunkach atmosferycznych jak pierwiastki kwasotwórcze. Na ludzki organizm działają zatem żrąco, a w przypadku wyższego stężenia trująco. W związku z ich oddziaływaniem na zdrowie polityka środowiskowa bardzo wcześnie zajęła się problemem emisji i imisji tlenków azotu, wprowadzając dla pojazdów mechanicznych i instalacji przemysłowych wartości graniczne. Służyć miało to też poprawie jakości powietrza. Wartości graniczne dla pojazdów mechanicznych określono w normach emisji spalin, a dla instalacji przemysłowych w Instrukcjach Technicznych dotyczących powietrza i jakości powietrza (TA Luft und die Luftqualität) w 22. Federalnym Rozporządzeniu w sprawie ochrony przed imisją (22. Bundes-Immissionsschutzverordnung).
Dzięki postępom w dziedzinie techniki oczyszczania gazów spalinowych udało się już osiągnąć w zakresie instalacji przemysłowych dużą redukcję emisji. Obecnie polityka środowiskowa koncentruje się przede wszystkim na flotach pojazdów. Przy drogach wewnątrzmiejskich o dużym natężeniu ruchu ok. 70 procent imisji dwutlenku azotu pochodzi z ruchu zmotoryzowanego. Pozostałe 30 procent mają tło miejskie i regionalne, przy czym oprócz ruchu źródło emisji stanowią też pożary budynków. 

W przepisach dotyczących gazów spalinowych pojazdów mechanicznych tlenki azotu są reglamentowane od czasu wprowadzenia normy emisji spalin Euro 1 (początkowo jako parametry sumaryczne z węglowodorami). Dzięki aktualizacji norm emisji spalin – aż po normę Euro 6 – obserwujemy stopniową redukcję – w samochodach osobowych z silnikiem wysokoprężnym z 500 mg/km (Euro 3, od 2000 roku) do 80 mg/km (Euro 6, od 2014 roku) oraz w samochodach ciężarowych i autobusach z 8 g/kWh (Euro 1, 1992 rok) do 0,4 g/kWh (Euro 6, 2014 rok). 

Na mocy dyrektywy unijnej 1999/30/WE i 2008/50/WE Komisja ustaliła wartości graniczne dla dwutlenku azotu, które należy przestrzegać obowiązkowo w 2010 roku. Roczna wartość graniczna wynosząca 40 µg/m3 przekraczana jest w wielu punktach pomiarowych mieszczących się w pobliżu dróg – zarówno w Niemczech, w tym w Brandenburgii, jak również w innych krajach europejskich. Tendencji spadkowej nie widać w wielu miejscach, miejscami w ostatnich latach doszło też nawet do wzrostu stężenia dwutlenku azotu w powietrzu. Wysokie stężenie dwutlenku azotu w przestrzeni drogowej wynika z wysokiego lokalnego wkładu z emisji pojazdów oraz z niekorzystnych warunków rozprzestrzeniania się związanych z wysoką, gęstą zabudową obrzeżną. W minionych latach wzrósł udział pierwszorzędowego dwutlenku azotu z gazów spalinowych pojazdów. Związane jest to przede wszystkim z występowaniem we flocie zwiększonej liczby pojazdów z silnikiem wysokoprężnym, które uwalniają generalnie większą ilość tlenków azotu niż pojazdy z silnikiem z zapłonem iskrowym. Do trwałego i pewnego przestrzegania granicznej wartości dwutlenku azotu uda się doprowadzić prawdopodobnie dopiero wtedy, gdy we flocie pojazdów zaczną przeważać pojazdy spełniające normę Euro 6. Przyszłe działania zmierzające do zmniejszenia imisji dwutlenku azotu muszą zaczynać się od ruchu zmotoryzowanego w ogóle i obejmować nie tylko rozwiązania techniczne (takie jak systemy oczyszczania gazów spalinowych), ale również działania mające na celu unikanie powstawania ruchu i kierowanie ruchem (takie jak zwiększenie ruchu pieszego i rowerowego).

Dalsze informacje: (po niemiecku)

Letzte Aktualisierung: 24.05.2018

Widok Działy

zur Themenübersicht



Kontakt:

MLUL, Abteilung Umwelt,
Klimaschutz, Nachhaltigkeit
Referat 54
Dr. Frank Beck
Tel.: 0331/ 866 -7210
E-Mail: Dr. Frank Beck